Sètz al Barri medis - Carrièra de l'European Occitan Academia    Tornar a la Rèire-Pagina

Evoluiment Istoric de l'Occitan Central

Per Loís ALIBERT

Cap a la Dintrada del Siti ? L'histoire en Français ?
1 - Lo Periòde classic
2 - Lo Periòde vulgar
3 - Lo Periòde de decadencia
4 - Lo Periòde de Renaissença
-
Se pòt destriar quatre periòdes dins la vida de l'Occitan central.
-

I. - Lo Periòde Classic

Del sègle IX al sègle XIII, l'Occitan central possedís una declinason amb dos cases identica a-aquela del francés ancian. Fins al mitan del sègle XII, sembla i aver agut coïncidencia entre l'usatge escrich e la lenga parlada. A despart d'aquela epòca, la declinason dispareis de l'usatge vulgar, mas persistís dins los tèstes escriches. Aquel primièr periòde, illustrat per la literatura cortesa, s'amerita d'èsser sonat classic o dels trobadors.

-
II. - Lo Periòde Vulgar
Lo segond periòde, que va del començament del sègle XIV fins a la mitat del sègle XVI, es mercat per l'abandon total de las règlas de la declinason dins los tèstes escriches. La lenga se localiza de mai en mai e pren lo caractèr dialectal. Una part del vocabulari ancian e principalament los tèrmes de la lenga cortesa dispareisson. Aquesta pèrda es compensada per la multiplicacion dels mots sabents manlevats al grèc o al latin e destinats a exprimir las causas del drech, de la medicina, de la filosofia e de la teologia. La lenga a una vida literaria insignificanta; per contra servís a redigir los actes, las deliberacions, los comptes, la correspondencia e las cronicas de nòstras comunas occitanas. Aqueles documents constituisson una massa enòrma d'un grand interès linguistic e istoric. Podèm qualificar aquel periòde de vulgar.
Tornar a la Debuta

III. - Lo Periòde Decadencia

De la segonda mitat del sègle XVI als nòstres jorns, l'Occitan es descaçat de l'usatge escrich e se tresmuda aviat en un "patés". Pèrd tot lo vocabulari escrich per se demesir exclusivament als tèrmes de la conversacion correnta dels pageses e dels menestrals. Quand, per excepcion, los escrivans vòlon exprimir d'idèas mai elevadas, son obIigats de manlevar los mots que lor fan sofracha al francés. De mai, jos l'influencia de l'idèa que lo francés es un idiòma superior del fach que s'introdutz dins l'usatge jornadièr de las classas borgesas e aristocraticas, los Occitans tràson de mai en mai a emplegar de formas francesas. Aquel periòde s'amerita lo nom de decadencia.

Tornar a la Debuta

IV. - Lo Periòde Renaissença

La renaissença modèrna de l'Occitan s'es producha jos l'influencia de l'escòla istorica de la fin del sègle XVIII amb de libres coma l'"Histoire du Languedoc" dels Benedictins o l' "Histoire Littéraire des Troubadours" de l'abat Millot, escricha amb los materiaIs acampats per Lacurne de Sainte-Palaye. Cal pas tanpauc daissar passar per malha lo ròtle jogat pel Romantisme dins lo despertament esperital dels pòbles anequelits per l'imperialisme dels sègles precedents.
Lo primièr escrivan de valor qu'aja soscat a restaurar la lenga e la literatura occitanas es sens cap de dobte Fabre d'Olivet ( 1767-1825) de Ganges, que publiquèt al començament del sègle XIX : "Le troubadour, poësies oscitaniques du XII° siècle (1803). Sos successors immediats, dels quals Jansemin d'Agen es lo capmèstre, demòran estrangièrs a tota preocupacion de restauracion linguistica ; a-aquel punt de vista, contunhan los escrivans patesejaires dels dos darrièrs sègles. Cal l'exemple de Mistral e de sos amics per despertar en Lengadòc un vertadièr movement dins aquel sens. Es a l'entorn de la Societat Arqueologica de Besièrs e de la Societat de las Lengas Romanas de Montpelhièr que se concretiza. Ça que la, la reforma linguistica mistralenca trobèt son melhor obrièr dins August Forés de Castelnòu d'Ari (1848-1891) que, dins sos divèrses recuèlhs poëtics, l'aclimatèt definitivament en Lengadòc.
Un pauc mai tard lo Carcinòl Antonin Perbòsc (1861) e lo Lauragués Prospèr Estiu (1860), seguissent l'exemple del canonge lemosin Ros (1834-1905), temptan d'unificar la lenga en restaurant la grafia classica e de la purgar mai estrechament dels gallicismes. Malgrat la resistencia dels felibres tradicionalistas de Lengadòc e de Provença, lors òbras de valor indiscutibla an fach grelhar un fum d'imitadors. Uèi, l'evolucion del Felibritge cap a un occitanisme mai eficient met en evidencia la necièra d'asunar los dialèctes per rendre possibles l'ensenhament dins las escòlas e la vida d'una literatura nacionala occitana.

Tornar a la Debuta

Traslat de "Gramatica Occitana" per Loís ALIBERT (in: Gramatica Occitana)

ana

 La lenga de la Vila e de l'Avenidor

  European Occitan Academia
18 Rue Surcouf
31 500 - TOLOSA

Cap de Pagina Lenga

Dobl'Oc
Send us a message, if you are involved in Occitan Culture, if you like this presentation, and give us your point of view about it, at our e-mail.